POJĘCIE ŚREDNIOWIECZA

Ten trójdział historii świata w czasach Odrodzenia ze wzglądu na odmienną podstawą podziału uzyskał inny charakter. Oto bowiem humaniści, wyznaczając jako kryterium periodyzacji zjawiska z dziedziny kultury, przede wszystkim zaś twórczości literackiej, wyodrębnili obok okresu starożytności klasycznej oraz Odrodzenia rozdzielający je okres upadku kultury. Język łaciński tych czasów cechowała daleko posunięta barba-ryzacja formy. Dla odróżnienia więc łaciny poprawnej czasów antycznych i przywróconej do dawnego blasku epoki Odrodzenia od skażonej okresu upadku, zaczęto nazywać tą ostatnią łaciną pośrednią (media lati-nitas). Z czasem nazwa „średniości\" została przeniesiona na okres, w którym język ten był w użyciu.

Spopularyzowanie powyższej periodyzacji zawdzięczamy profesorowi uniwersytetu w Halle, Krzysztofowi Cellariusowi (Keller), który w r. 1688 opublikował podręcznik pod tytułem: Historia universalis breviter ac perspicue exposita in antiąuam et medii aevi ac novam divisa. Mianem średniowiecza oznaczył Cellarius w swym dziele okres od wstąpienia na tron Konstantyna Wielkiego (306) do zdobycia Konstantynopola przez Turków (1453). W użytym przezeń znaczeniu termin „średniowiecze\" rozszedł się po całej Europie i został przyjęty przez wszystkie języki świata. Ten sztuczny podział dziejów mimo ostrych dyskusji, jakie wywołał i po dziś dzień wywołuje wśród historyków, nie został wyparty przez żaden inny. Dyskusję budzi poza tym charakter zastosowanej przez Cellariusa cezury. Obok bowiem tradycjonalistów, którzy radzi by ją wiązać z określoną datą roczna a nawet dzienną, coraz więcej zwolenników zyskuje inny pogląd. Wedle niego cezurą może stanowić jedynie okres graniczny, mniej lub bardziej długi, posiadający charakter przejściowy między dwiema różnymi epokami.