ZAKRES HISTORII ŚREDNIOWIECZA POWSZECHNEGO

Pojęcie historii powszechnej wyrosło w Europie z historii państw sukcesyjnych Cesarstwa Rzymskiego. Chociaż więc każdy z tych krajów posiadał własną specyfikę, która wyróżniała go znacznie od sąsiednich, łączyła je wszystkie w jedną całość wspólna tradycja rzymska. Poza nią występowały początkowo bardzo silne powiązania gospodarcze i kulturalne. Tak więc wspólnota rozkładającej się z biegiem czasu jedności rzymskiej sprawiła, że obszar wchodzący ongiś w skład Cesarstwa stanowił nadal historyczną całość. Co ciekawsze — jej granice w miarę postępowania ekspansji politycznej i kulturalnej państw sukcesyjnych Imperium ulegały rozszerzaniu, objęły bowiem kraje germańskie i słowiańskie oraz opanowały swymi wpływami stepy nadczarnomorskie.

Jest natomiast rzeczą dyskusyjną, czy przy takim stosunku do roli dawnego terytorium Cesarstwa Rzymskiego, należy utrzymać w jej zasięgu ziemie imperium arabskiego w średniowieczu. Istnieją argumenty za i przeciw. Jeśli się jednak uwzględni, że państwo arabskie rozwinęło się w znacznym stopniu na obszarach związanych terytorialnie z dawnym Cesarstwem Rzymskim, a doda, że jego dorobek cywilizacyjny w niemałym stopniu wyrastał z dziedzictwa rzymsko-bizantyńskiego, to sprawa powiązania świata arabskiego z rzymskim kręgiem cywilizacyjnym, mimo istniejących różnic, nie będzie przedstawiać się w sposób tak paradoksalny, jakby to mogło pozornie wyglądać.